Wanneer mag je buiten schilderen? Alles over temperatuur, vocht & seizoenen

De vraag die we in het najaar het vaakst krijgen: ‘kan het nog?’ Meestal komt die begin oktober, als de zomer voorbij is en mensen bedenken dat de kozijnen er eigenlijk slecht bij staan. Mijn antwoord is bijna nooit een simpel ja of nee. Het hangt namelijk niet af van de maand, maar van wat de ondergrond die dag doet.

Ik heb in maart dagen gehad waarop alles perfect wegtrok, en in augustus ochtenden waarop ik pas om elf uur kon beginnen omdat het hout nog klam was van de nacht. Daarom hier geen vuistregel uit een folder, maar wat wij daadwerkelijk aanhouden als we buiten aan de slag gaan in en rond Nijmegen.

De drie dingen die het écht bepalen

Temperatuur van de ondergrond, niet van de lucht. Dit is het punt waar het meestal misgaat. Je weerapp zegt 12 graden, maar een noordgevel die de hele nacht heeft staan afkoelen is dan nog 7 graden. Verf hecht op het hout, niet op de lucht eromheen. Wij meten daarom met een infraroodmeter op de gevel zelf en houden minimaal 10 graden aan voor de meeste watergedragen systemen.

Luchtvochtigheid. Boven ongeveer 85 procent relatieve luchtvochtigheid droogt watergedragen verf nauwelijks nog. De laag blijft te lang open, vangt stof en insecten en de glans wordt ongelijk. In het rivierengebied rond Nijmegen, Lent en Elst zitten we in het najaar vaker boven die grens dan mensen denken.

Het dauwpunt. De belangrijkste en minst bekende. Als de gevel minder dan drie graden boven het dauwpunt zit, slaat er vocht neer op het oppervlak — soms zichtbaar, vaak niet. Verf daar overheen en je krijgt slechte hechting, matte plekken of een melkachtige waas. Dit is de reden dat wij op heldere najaarsdagen soms al om vier uur ’s middags stoppen: de gevel koelt sneller af dan de lucht.

Waar de grenzen ongeveer liggen

Merk op dat te warm net zo goed een probleem is als te koud. Verf op een gevel van 35 graden in de volle zon trekt zo snel dicht dat je geen natte rand meer kunt houden. Het resultaat zijn zichtbare aanzetten en kwaststrepen. Op warme dagen werken wij de zon voor of achterna: ’s ochtends de westgevel, ’s middags de oostgevel.

Per seizoen: wat kan er in Nijmegen

Voorjaar (maart–mei). Vaak beter dan mensen verwachten. Vanaf half april zijn de nachten meestal mild genoeg dat de gevel ’s ochtends niet meer koud staat. Let op de scherpe voorjaarszon op de zuidkant: die kan een gevel binnen een uur van 9 naar 30 graden brengen.

Zomer (juni–augustus). De ruimste marges, maar niet zorgeloos. Vroege ochtenden kunnen klam zijn door dauw, en midden op de dag is de zuidgevel te heet. De beste zomerdagen zijn licht bewolkt met een zwak briesje.

Najaar (september–oktober). Werkbaar, mits je de dag kort houdt. Wij beginnen dan later — vaak pas rond tien uur, als de dauw eraf is — en leggen de laatste laag ruim voor het eind van de middag. Na half oktober wordt het per dag beoordelen.

Winter (november–februari). Buiten lakken doen wij in deze periode in principe niet. Wat wél kan: houtrotherstel onder een afgeschermde steiger, voorbereidend werk, en natuurlijk binnenschilderwerk. Zie ook onze blog over hoe vaak je je huis moet schilderen voor het plannen van een onderhoudsronde.

Wat er misgaat als je het tóch doet

De schade van te koud of te vochtig schilderen zie je zelden meteen. Dat is precies het venijnige eraan.

Ik heb een keer een woning in Beuningen mogen overschilderen waar in november was gelakt door iemand anders. Half april liet de complete onderdorpel los, in stroken. Alles eraf, weer opbouwen. Twee dagen te vroeg willen zijn kostte uiteindelijk een hele nieuwe beurt.

Hoe wij een dag beoordelen

Voor we een laag leggen, doen we standaard dit:

Dat klinkt omslachtig, maar het kost tien minuten en het scheelt het verschil tussen acht jaar en drie jaar standhouden.

De verf zelf maakt ook uit

Niet elk systeem heeft dezelfde ondergrens. Er zijn tegenwoordig laagtemperatuurlakken die vanaf ongeveer 5 graden verwerkbaar zijn, waarmee je het seizoen aan beide kanten een paar weken kunt oprekken. Wij werken buiten meestal met systemen van Sikkens en Sigma, en kijken per klus welk product bij de omstandigheden past.

Wat wij niet doen: een standaard zomerlak in oktober gebruiken en hopen dat het goed gaat. De technische fiche van de fabrikant is daar duidelijk over, en die grens is geen suggestie. Meer over verfkeuze lees je in onze blog over de beste verf voor buiten kozijnen.

Heb je twijfel of het bij jouw woning nog kan dit seizoen? Stuur een foto van de gevel en de oriëntatie erbij — dan zeggen we eerlijk of we het zouden doen of dat je beter tot het voorjaar wacht. Zie ook wat wij doen aan buitenschilderwerk in Nijmegen en omgeving.